Pangaltı Üzerinden Alelade[1] Bir Mimarlık Okuması
ya da
Pangaltı’ya Giriş
Pangaltı üzerinden yapacağımız okumayı aşağıdaki başlıklar altında inceleyebiliriz:
- Okumanın Sebebi
- Pangaltı’nın Mikro Ölçekte Analizi
- Tarihsel Analiz
- Jeopolitik Analiz
- Sosyal Analiz
- Alan Analizinin Tasarıma Olan Etkileri
- Hibrid kavramı ve Kullanımı
- Bu Okumayı Destekleyen Diğer Yazılar
Pangaltı’nın Mikro Ölçekte Analizi
Tarihsel Analiz
Pangaltı olarak adlandırılan bölgenin 19.yy başlarından 20.yy başlarına kadar olan kentsel değişimi bitirme ödevi föyünde genel hatlarıyla çizilmiştir. Bunlara ek olarak mikro ölçekte sosyal yaşamdaki değişimler hakkında da fikir verebilecek aşağıdaki kronolojik şemaya bakılabilir:
~1860 Bölge için Pancaldi ismi kullanılmaya başlanıyor
1866 Anarat Higutyun Kilisesi / Özel Pangaltı Ermeni İlköğretim Okulu ve Lisesi
1900-1940 Aurore (Şafak) Tiyatrosu / Pangaltı Tiyatrosu[2]
1930 Pancaldi kır bahçesi[3]
~1940 High Life Cafe / Pangaltı Hamamı / İnci Tiyatrosu
1946-2000 PLYD Tiyatrosu / İnci Sineması (?)
1955-2000 Dormen Tiyatrosu
1970 Tunç Kafeteryası / Tan Sineması
1995 Hamam Yıkılır
2005 Ramada Plaza Otel
Proje açısından, daha önce Beyoğlu’nda ikamet eden vakfın bugünkü arazisini satın almaması durumunda bölgenin değişimi ne yönde olurdu ve bu bağlamda vakfın ve arazinin kent yaşamında oynadığı rol nedir sorusunu bir kenara bırakırsak bu kent parçasının en belirgin karakteristiği olarak kültürel yaşamda oynadığı etkin rolü gösterebiliriz. Levanten karakteri gereğince meşrutiyet zamanlarından başlayan zengin kültürel yaşam milenyuma yaklaştıkça azalarak cumhuriyet döneminde de devam etmiştir. Günümüzde avangard kabul edilebilecek bazı sanat oluşumlarına ev sahipliği yapsa da bu kronolojiyi yüzeysel şekilde bölgenin kültürel ve tarihsel yapısının eriyişi olarak okumak mümkün. Yine levanten karakterinden kaynaklanan zanaatler ve tüketim biçimleriyse farklı şekillerde varlığını sürdürmektedir. Vakfın gayrimenkulleri ve civardaki diğer ticaret yapıları konfeksiyon ve butik ağırlıklı işlevleriyle buna işaret ederler. Ayrıca eğlence ve yemek kültürünün de mezeci dükkanları ve meyhanelerde devam ettiği ileri sürülebilir. Sosyal analizde de değinileceği üzere alanın eski sanat kimliğini belki de daha yoğun biçimde proje arsasına enjekte etmek ve varolan tüketim kalemlerini korumak hedeflerden biridir.
Jeopolitik Analiz
Günümüzde Pangaltı, Şişli şeklinde devam edecekti bu yazı ama sanırım vazgeçtim..
[1] “alelade” kelimesinin kullanılmasının sebebi yazıya sahip olmadığı bir değer atfetmek değil bilakis gerekli metodoloji ve kuramsal altyapıdan yoksun olduğunun düşünülmesindendir
[2] Pangaltı Tiyatrosu’nda 1920’lerde Heveskarlar Yurdu Temaşa Şubesi ile Yeni Heveskarlar Yurdu Temaşa Şubesi ve Yeni Temaşa Heyeti temsiller verirdi.
[3] İnternet üzerinden yaptığım derlemede tarihsel bir hata görülmektedir. Birçok söylenceye rağmen bölgenin isminin Giovanni Batista Pancaldi’nin açtığı kır kahvesinden geldiği kabul edilirse 1860 ve 1930 tarihleri uyuşmamaktadır. Olasılıkla 1930 tarihi hatalıdır ve 1860 öncesine tarihlenmelidir.
